مرصاد تنها به آن محلى كه براى اين كار آماده شده اطلاق مىشود ، و اين كلمه نيز در قرآن آمده مىفرمايد : * ( « إِنَّ جَهَنَّمَ كانَتْ مِرْصاداً » ) * ، و اين آيه اين نكته را مىفهماند كه جهنم محل عبور همه مردم است ، و از همين باب است آيه زير كه مىفرمايد « وَإِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها - هيچ كس از شما نيست مگر آنكه به جهنم وارد خواهد شد » « 1 » . * ( « لِلطَّاغِينَ مَآباً » ) * طاغيان كسانى هستند كه متصف به طغيان باشند ، و خروج از حد ، كار هميشگى آنان باشد ، و كلمه « ماب » اسم مكان از ماده « أوب » است ، كه به معناى رجوع است ، و اگر جهنم را محل برگشت طاغيان خوانده ، به اين عنايت بوده كه خود طاغيان در همان دنيا ، جهنم را ماواى خود كردند ، پس صحيح است بگوييم به جهنم بر مىگردند . * ( « لابِثِينَ فِيها أَحْقاباً » ) * كلمه « أحقاب » به معناى زمانهاى بسيار و روزگاران طولانى است كه آغاز و انجام آن مشخص نباشد . و اين كلمه جمع است و اما در اينكه مفردش چيست ؟ آيا حقب - به ضمه اول و سكون دوم است - و يا حقب - به دو ضمه - است ، اختلاف كرده‌اند ، و حقب - به دو ضمه - در قرآن كريم آمده ، مىفرمايد : « أَوْ أَمْضِيَ حُقُباً » « 2 » . بعضى « 3 » هم گفته‌اند : مفردش « حقب » - به فتح اول و سكون دوم - است ، و واحد « حقب » هم « حقبه » - به كسر اول و سكون دوم - است . راغب گفته : حق اين است كه حقبه به معناى مدت نامعلومى از زمان است « 4 » . بعضى « 5 » هم كلمه « حقب » را به هشتاد و يا هشتاد و چند سال تحديد كرده‌اند . و بعضى « 6 » ديگر اضافه كرده‌اند كه : هر سال از اين حقب سيصد و شصت روز و هر روزش برابر هزار سال است . و از بعضى « 7 » ديگر نقل شده كه گفته‌اند : حقب به معناى چهل سال است . و از بعضى « 8 » ديگر آمده كه گفته‌اند : هفتاد سال است . و أقوالى ديگر در معناى حقب گفته‌اند ، اما از خود قرآن كريم دليلى بر هيچ يك از اين تحديدها وارد نشده ، علم لغت هم چيزى در اين باب نگفته .

--> ( 1 ) مفردات راغب ، ماده « رصد » . ( 2 ) يا مدت طولانى به راه خود ادامه دهم . سوره كهف ، آيه 60 . ( 3 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 423 . ( 4 ) مفردات راغب ، ماده « حقب » . ( 5 ) تفسير قرطبى ، ج 19 ، ص 178 . ( 6 و 7 و 8 ) روح المعانى ، ج 30 ، ص 15